Ο πλούτος στην Ελλάδα αγγίζει το 1 τρισ. ευρώ – Σε τι τοποθετούν τα χρήματά τους οι Έλληνες

Στα υψηλότερα επίπεδα από το 2011 εκτοξεύθηκε ο συνολικός πλούτος των ελληνικών νοικοκυριών το πρώτο τρίμηνο του 2025, ξεπερνώντας εκ νέου το όριο του 1 τρισ. ευρώ. Τα επίσημα στοιχεία της ΕΚΤ, τα οποία αναλύει η Alpha Bank,αποτυπώνουν μια εντυπωσιακή ονομαστική ανάκαμψη: οι Έλληνες κατείχαν στα τέλη Μαρτίου 1,022 τρισ. ευρώ, μια επίδοση που είχαμε να δούμε από το ξέσπασμα της οικονομικής καταιγίδας.

Το come back μιας δεκαετίας

Η τελευταία φορά που το τρισεκατομμύριο είχε «φαναράκι» στην ελληνική περιουσία ήταν το πρώτο τρίμηνο του 2011. Ακόμη πιο πίσω, τον Σεπτέμβριο του 2009, ο συνολικός πλούτος άγγιζε τα 1,09 τρισ. ευρώ. Ακολούθησε η δεκαετία των μνημονίων, όπου η περιουσία των νοικοκυριών συρρικνώθηκε δραματικά: το 2018 έπεσε έως και τα 783,6 δισ. ευρώ, πριν ακουμπήσει νέο χαμηλό στην αρχή της πανδημίας, τον Μάρτιο του 2020, στα 773,4 δισ. ευρώ.

Κι όμως, μέσα σε πέντε χρόνια η εικόνα αλλάζει ξανά.

Ακίνητα: το «βαρύ πυροβολικό» του ελληνικού πλούτου

Περισσότερο από το 60% της σημερινής περιουσίας των Ελλήνων βρίσκεται «χτισμένο» στην ακίνητη περιουσία, συνολικά 608,5 δισ. ευρώ. Από εκεί και πέρα:

• 16% (163,8 δισ. ευρώ) είναι καταθέσεις
• 11% (115,5 δισ. ευρώ) χρηματοοικονομικός επιχειρηματικός πλούτος
• 7% (74,8 δισ. ευρώ) λοιπά μη χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία (εξοπλισμός, κεφάλαιο κ.λπ.)

Αφαιρώντας τις υποχρεώσεις (δάνεια, οφειλές), ο καθαρός πλούτος φτάνει τα 929,5 δισ. ευρώ, στα υψηλότερα επίπεδα από το 2010.

Τι τροφοδότησε την άνοδο

Σύμφωνα με την Alpha Bank:

• το μεγαλύτερο μέρος της αύξησης προέρχεται από ανατίμηση ήδη υπαρχόντων περιουσιακών στοιχείων
• τα χρηματοοικονομικά στοιχεία (μετοχές, ομόλογα, κεφάλαια) ανέβηκαν πιο γρήγορα από τα ακίνητα
• η ανάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας λειτούργησε καταλυτικά

Αποτέλεσμα; Το μερίδιο του χρηματοοικονομικού πλούτου έχει ενισχυθεί στο 33% του συνόλου, ιστορικά υψηλό για τα ελληνικά δεδομένα.

Ακίνητη περιουσία: από τα 725 δισ. στα 492 δισ. και ξανά σε ανάκαμψη

Τα ελληνικά ακίνητα  παραμένουν η καρδιά του ιδιωτικού πλούτου. Το 2009 αντιστοιχούσαν στο 67% της περιουσίας των νοικοκυριών. Το 2011 το ποσοστό ανέβηκε στο 70%, παρά την πτώση των τιμών. Στη διάρκεια της κρίσης το real estate «έλιωσε»: τον Δεκέμβριο του 2022 τα ακίνητα έπεσαν σε ιστορικό χαμηλό 492,1 δισ. ευρώ.

Από εκεί και πέρα ξεκινά η νέα άνοδος, με ώθηση από:

• τις συνεχόμενες αυξήσεις στις τιμές κατοικίας
• την υψηλή ιδιοκατοίκηση στην Ελλάδα (69,8% έναντι 69,5% στην ΕΕ)
• την είσοδο ξένων κεφαλαίων στην αγορά ακινήτων

Ωστόσο, η εκτόξευση των τιμών κατά 83% από το 2017 έως σήμερα σημαίνει ότι μέρος του νέου πλούτου δεν βρίσκεται πια στα χέρια των ελληνικών νοικοκυριών, αλλά σε funds και ξένους επενδυτές.

Ποιοι κατέχουν τι: Το 90% και το πλουσιότερο 10%

Για το φτωχότερο 90% των νοικοκυριών:

• το 72% του πλούτου προέρχεται από ακίνητα
• οι καταθέσεις και ο επιχειρηματικός πλούτος ακολουθούν με μικρά ποσοστά

Το πλουσιότερο 10%:

• κατέχει συνολικά 457 δισ. ευρώ — σχεδόν το 45% του συνολικού πλούτου
• κατανέμει τον πλούτο του σε 55% μη χρηματοοικονομικό και 45% χρηματοοικονομικό πλούτο
• έχει σημαντικά υψηλότερη έκθεση σε μετοχές, ομόλογα, αμοιβαία κεφάλαια και ασφαλιστικά προϊόντα (13% του ακαθάριστου πλούτου τους)

Ο μεγάλος «αθόρυβος εχθρός»: ο πληθωρισμός

Παρά την εντυπωσιακή ανάκαμψη σε ονομαστικά μεγέθη, υπάρχει μια πραγματικότητα που τα νούμερα δεν αποκαλύπτουν: η αγοραστική αξία της περιουσίας.

Ο συσσωρευμένος πληθωρισμός από το 2009 ξεπερνά το 27%. Με απλά λόγια: m Για να βρίσκεται ο πραγματικός (προσαρμοσμένος στον πληθωρισμό) πλούτος στο επίπεδο του 2009, οι Έλληνες θα έπρεπε σήμερα να κατέχουν 1,4 τρισ. ευρώ, όχι 1 τρισ.

Την τελευταία εξαετία, ο πληθωρισμός από μόνος του έχει προσθέσει περίπου 20% στις τιμές, απορροφώντας μεγάλο μέρος της φαινομενικής ανάκαμψης.

Ελλάδα vs Ευρωζώνη: ομοιότητες, διαφορές και… αποταμίευση με άλλο τρόπο

Οι ομοιότητες:

• τα ακίνητα αποτελούν το μεγαλύτερο κομμάτι του πλούτου και στην υπόλοιπη ευρωζώνη
• στο πλουσιότερο 10%, τα ποσοστά συμμετοχής των ακινήτων είναι σχεδόν ίδια με της Ελλάδας (46%)

Οι διαφορές:

• ο χρηματοοικονομικός επιχειρηματικός πλούτος είναι πολύ χαμηλότερος στην ευρωζώνη
• η ζωή μέσω ασφαλιστικών προϊόντων είναι σαφώς πιο ανεπτυγμένη στην Ευρώπη (7% του πλούτου), ενώ στην Ελλάδα μόλις 2%

Η Alpha Bank υπογραμμίζει ότι η βελτίωση του χρηματοοικονομικού αλφαβητισμού θα μπορούσε να αλλάξει σημαντικά αυτή την εικόνα.

Η Ελλάδα παραμένει λιγότερο άνιση – προς το παρόν

Παρά τις διαχρονικές παθογένειες, η Ελλάδα παραμένει λιγότερο άνιση σε σχέση με την ευρωζώνη. Ο συντελεστής Τζίνι για την κατανομή του πλούτου βρίσκεται στο 0,61, όταν στην ευρωζώνη ξεπερνά το 0,72.

Με άλλα λόγια, το πλουσιότερο κομμάτι της κοινωνίας συγκεντρώνει μεγάλο μερίδιο, αλλά όχι τόσο μεγάλο όσο σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες.